تبلیغات
ایرانی,از ایران چه میدانی ؟ - حكومت هاى ناحیه اى قبل از هخامنشیان (2)

..:: ایرانی,از ایران چه میدانی ؟ ::..

عنوان : حكومت هاى ناحیه اى قبل از هخامنشیان (2) / موضوع : هخامنشیان , / نویسنده : Mahdi Ana / زمان : دوشنبه 30 دی 1387 - 08:05 ب.ظ / + / نظرات ()

دولت مادها
حدود جغرافیایى


مادها كه بخشى از اقوام آریایى بودند، از آغاز قرن هفتم ق .م . تا پایان قرن هشتم ق .م . دولتى را تاسیس نمودند كه از شمال به رود ارس ، از شرق به دریاى خزر، از غرب به كوه هاى زاگرس و از جنوب به كویر و تا حدود اصفهان محدود مى گشت . دانشمندان ، قلمرو مادها را به سه بخش تقسیم نموده اند:

در اراضى اى كه بعدها تحت عنوان ماد متحد گشت ، اقوام بسیار متنوعى سكونت داشتند. منابع آشورى نام این قبایل را گوتیان و لولوییان ذكر كرده اند. در اراضى نزدیك تر به كرانه ى دریاى خزر (كاسپى ) و نیمه ى سفلاى دره ى قزل اوزن و نقاط شمالى تر آن حكومت هاى كوچك وجود داشت و قبایل مختلفى در این محدوده مى زیستند كه به احتمال ، گیل ها و كادوسیان و كاسپیان بودند كه احتمالا اینان با گوتیان و لولوییان قرابت داشتند. علاوه بر این ها مردا - ها یا امردا - هاى نیمه صحرانشین و ساگارتیان نیز در محدوده ى ماد مى زیستند. آشوریان نیز از نواحى علیاى دره قزل اوزن به سمت شرق تا دشت كویر را سرزمین مادها دماداى مى خواندند.
در قلمرو شرقى ماد به تدریج عنصر زبان ایرانى تفوق بیش ترى یافت . اما در نواحى جنوبى ماد اقوام عیلامى ، آلپى رل مهمى بازى مى كردند. در بخش * شمال - میان ارس و ارومیه و هم چنین در كرانه غربى دریاچه ارومیه محتملا قومیت هوریانى و اورارتو تفوق داشته اند. ولى به تدریج عنصر ایرانى نقش موثرترى در اتحادیه ى قبایل ماد ایفا نمود، اما به هر صورت ، ماد هرگز نتوانست به نحوى متشكل ، حكومتى منسجم را سازمان دهد. دیاكونوف اقوام اصلى و مهم ماد را چنین معرفى مى نماید:

1 - ماد كوچك : شامل آذربایجان (آتروپان )، 2 - ماد بزرگ : شامل كردستان و نواحى مركزى ایران ، 3 - ماداگیانا: شامل ولایات رى و اطراف آن . (1) 1 - یوس ها، 2 - بارتاك ها، 3 - شروخان ها، 4 - آرى سانت ها، 5 - یورى ها، 6 - بغ *ها (2) سازمان اجتماعى ماد
سازمان اجتماعى ماد برخاسته از تاثیر دو همسایه خود یعنى (پارس و آشور) بوده . جنگ هاى مستمر با اقوام مجاور و هم چنین میان سران اقوام داخلى ماد در جریان بود در این عصر بسیارى از ویژگى هاى سازمان جامعه برده دارى در شرف تكوین بوده و تجزیه بى شك آغاز گردیده بود.
نظام خانواده بر مبناى پدرشاهى برقرار بود، و سالمندترین عضو خانواده به عنوان رییس خانواده محسوب مى شد بدین ترتیب سازمان اجتماعى ماد به چهار بخش مجزا تقسیم مى شد:
الف : نیمانا nimana كوچك ترین واحد سازمان اجتماعى یا خانواده بوده است .
ب : ویس vise به معناى خاندان و عشیره و یا نام متداول دهكده و نقاط مسكونى را در بر مى گرفت ، ویس پت پترو یا شیخ خاندان ، عشیره و رییس * ده (دهخدا) بود كه در زمان شكل گیرى طبقات ، اینان به طبقه ممتاز و اشراف بدل شدند.
ج : زنتو zanto به معناى مجموعه اى اتحادیه هاى قبایل مى باشد و در راس * هر یك زنتوپت یا زنتومه قرار داشت .
دنگهو - دهیو. این واژه در اوستا به معنى كشور به معناى كلى و نامشخص و در گاته ها مجموعه اى است بزرگتر از زنتو، بهرحال مى توان حدس زد كه دنگهو شبیه كشورهاى كوچكى بوده است كه به موجب منابع آشورى در سرزمین ماد وجود داشته اند. در راس هر دنگهو یك دنگهوپتى قرار داشت - شاهگان مادى ، این شاهگان ها، سلاطین مستبد به مقیاس كوچك تر بوده اند زیرا در این زمان هنوز مقتضیات ایجاد یك قدرت استبدادى موجود نبود. (3)
گریشمن درباره وضع طبقات مختلف ایران در زمان مادها مى نویسد:
جامعه ماد به چندین طبقه تقسیم مى شد: نجبا - آزاد مردان - مالكین اراضى - كسانى كه چیزى نداشتند و در آخر، بردگان . (4)
در اواخر دوران ماد در سراى امرا و بزرگان - قرون نهم و هشتم ق .م . - غلامان ، كنیزان ، و پیشه ورانى حضور داشتند كه تمام ضروریات مورد نیاز مخدوم خود را فراهم مى نمودند. محققا جز این ها پیشه ورانى آزاد نیز وجود داشتند كه مازاد عواید و محصولات خود را به فروش مى رساندند.
دانشمندان عموما معتقدند كه روستاییان این عصر در ایران از آزادى بیش ترى نسبت به سرزمین هاى دیگر مانند بین النهرین (میان رودان ) و مصر بهره مى برده اند. (5)
در قلمرو اتحادیه قبایل ماد، افراد جامعه به طور كلى به دامدارى اشتغال داشته اما از زراعت كه بر پایه ى آبیارى مصنوعى باشد نیز بى اطلاع نبودند. ریچارد فراى مى نویسد: استفاده از آب هاى زیرزمینى از جمله چاه در غرب ایران معمول بوده است . آب چاه به وسیله چهارپایان به سطح زمین بالا كشیده مى شد فراى در ادامه مى نویسد: فراوانى قنات در زمان مادها نشانه ى پیشرفت و تكامل ابزار و فن آن از دوره ى عیلامیان به بعد است .
بارتولد درباره آبیارى در این زمان به این مساله توجه دارد كه آبیارى به وسیله ى ایجاد نهرها بسیار معمول بوده و تمام باغ هاى میوه و تاكستان ها و سرزمین هاى مزروعى اطراف همدان از رود مرادبیك آبیارى مى شده است .(6)
به طور كلى در قرن هاى هشتم و هفتم ق .م . كشاورزى و دامپرورى رشته اصلى اقتصاد مادها را تشكیل مى داده ، در عین این كه صنایع دستى نیز تازه رو به توسعه نهاده بود.
در تمدن مادها پرورش اسب از اهمیت خاصى برخوردار بود. درباره پرورش اسب در ایران هرودوت مى نویسد: اسب مادى در دوران قدیم شهرتى بسزا داشت . این اسبان همه پرخون و ظریف و خوش اندام ، متوسط و متناسب و پر جست و خیز هستند. پیشانى آن ها راست و نیم رخشان هموار مى باشند. (7)
پیرتان مى نویسد: اسبان ایرانى با سلطنت ایرانیان نخستین ، از ایران به كشورهاى آسیاى صغیر و میان رودان رفته و آشوریان از بدو استقرار دولت خود در صدد به دست آوردن اسبان ایرانى برآمده ، و براى رسیدن به آن ها هر چند یكبار هجومى به ایران مى آوردند و همواره در اندیشه غارت اسبان ایرانى بوده اند.
استفاده از اسب ، نشانه ى توانایى دیرینه ى قوم ماد است ، زیرا در تحرك جنگ ، بسیار موثر بود، روستاییان با استفاده از اسب بود كه از پراكندگى زیاد روستاها كاسته و فواصل را تا آن جا كوتاه كردند كه در نتیجه ، برقرارى روابط كالایى فراوان میان مراكز روستایى و شهرك ها ایجاد گردید و به قدرت اقتصادى بیش تر و سرانجام به دولت و حكومت انجامید. آنان به بهره مندى از همین امتیازات بود كه توانستند دولت نیرومند آشور را منقرض نمایند.
سازمان حكومت در ماد
با وحدت قبایل ماد و انتخاب شاه از میان آن ها، انسجام و تشكل سازمان بوجود آمد. نتیجتا پیامد آن ، تقسیم وظایف دربارى ، تشریفاتى ، خدماتى و ارتشى و غیره بود. فى المثل در زمان دیاكو، اولین شاه مادى ، براى بار عام ، ضوابط و مراسمى مقرر گردید كه احتمالا به تقلید از دستگاه پادشاهى آشور بوده است .
در زمان اختیوویگو، دربار مركز خوشگذرانى ها و تجملات باشكوه بود، درباریان آراسته به جامه هاى سرخ و ارغوانى بوده و زنجیرها و گردن بندهاى زرین به مى بستند و این در حالى بود كه بناهاى باشكوه به شیوه ى دربار آشور تزیین یافته بود.
ویل دورانت راجع به طبقات بالاى اجتماعى ماد مى نویسد:
طبقات بالاى اجتماعى بنده مد و زندگى تجملى شده بودند. مردانشان شلوارهاى قلاب دوزى شده مى پوشیدند و زنان خود را به غازه و جواهر مى آراستند و حتى زین و برگ اسبان را با طلا زینت مى دادند. بر ارابه هاى گرانبها سوار مى شدند و از مجلس جشنى به جشن دیگر مى رفتند. (8)
با تشكیل دولت ماد، در قرن هشتم ق .م . همدان (اكباتانا) بعنوان پایتخت برگزیده گردید. ارگ و كاخ معروف با هفت باروى تو در تو چنان كه باروى هر قلعه بر باروى قلعه بیرونى مشرف بود و آخرین بارو كه همان ارگ و خزانه پادشاه در آن جاى داشت بر تمام دیوارهاى دیگر مشرف بود. تمام كنگره هاى باروى ارگ ، طلایى بود و كنگره هاى باروهاى دیگر هر یك رنگى دیگر داشت - سیمین ، ارغوانى ، كبود، سرخ ، سیاه و سفید.
در زمان هوخشتره - قرن هشتم ق .م . - استفاده از بردگان چه براى خدمتگزارى بزرگان ، و چه براى بهره گیرى اقتصادى قوت یافت ، این بهره گیرى از نیروى كار بردگان ، امور كشاورزى ، صنعتى ، استخراج معادن و حتى امور ساختمانى را در بر مى گرفت .
سازمان سپاه در زمان فرورتیش تدارك دیده شد، به طورى كه هرودوت مى نویسد: در یك سپاه ، سواران ، كمانداران ، نیزه داران از یكدیگر جدا شده و (فرورتیش ) سازمان تازه اى به سپاهیان خویش داد. وى توانست سركردگان پارسى را با خود همراه ساخته در جهت تثبیت قدرت و وحدت گام بردارد. (9)
دین ماد
دین مادها در هزاره ى اول ق .م . مبتنى بر اعتقاد به خدایان گوناگون و بت ها بوده براى پى بردن به اندیشه هاى مذهبى مادها و به دست آوردن آگاهى لازم ، مى توان مجسمه ها و بت هاى ابلیسان عجیب الخلقه و شگفت انگیزى كه نیمى حیوان و نیمى آدمى بوده اند و یا حیوانات عجیب تخیلى كه بدن شیر و بال عقاب و غیره داشته اند و از سرزمین هاى غرب مادها به دست آمده است را نام برد. ظاهرا كیش كاسیان و معتقدات بابلیان ، در اندیشه هاى مذهبى مادها، تاثیر داشته است .
شواهدى موید این امر مى باشد كه مراسم قربانى از دیرباز در ایران معمول بوده است . هر چند مدارك به دست آمده ، بیش تر از دوره هخامنشیان است ، نظیر قربانى هزار گاو بر آتنه تروا بدستور خشایارشا، قربانى اسبان سفید براى رود استریمون توسط مغان و یا نقش برجسته استخر كه بزغاله اى را براى قربانى مى برند اما مى توان پذیرفت این گونه مراسم از دیرباز و پیش از هخامنشیان و در زمان مادها وجود داشته است .
زبان مادها
استرابون معتقد است كه زبان مادها به زبان پارسیان ، آریاییان ، باختریان و سغدیان شباهت داشته .
دارمستتر (10) معتقد است زبان مادها با زبان اوستا مطابق بوده و بى شك زبان تكلمى آنان آریایى بوده است و هم چنین با زبان پارسى ها نیز قرابت و نزدیكى داشته .
انقراض ماد و تاسیس امپراتوران هخامنشیان
در این میان ، كوروش هخامنشى - كوروش دوم - كه در آن زمان به جاى پدرش - كمبوجیه اول - بر مسند فرمانروایى پارس تكیه زده بود، مى كوشید تا در بین طوایف و اقوام مجاور نفوذ كند، سركردگان نواحى مختلف را با خویش همداستان ساخته و پارس را از فرمانبردارى مادها برهاند.
بنا به روایتى از كتزیاس ، طى سه جنگ كه بین پارسیان و مادها روى داد مادها مغلوب پارسیان شدند.
هرودوت مى نویسد لشكرى كه آستیاكس (آخرین پادشاه ماد)، جهت سركوبى كوروش فرستاده بود توسط هاراكوس - سردار لشكر مادها كه كینه اى دیرینه نسبت به آستیاكس داشت - به كوروش پیوست . در جنگ دیگرى كه شخص آستیاكس در راس لشكرى علیه كوروش آن را رهبرى مى كرد شكست خورده و خود نیز به اسارت افتاد. در این جنگ نیز لشكریان ماد بر وى شوریده و پادشاه خود را تسلیم كوروش كردند و موید این ماجرا، لوحه ى بابلى است كه برجا مانده ، و بدین گونه هخامنشیان پارسى به آسانى توانستند مادها را شكست داده و حكومت 150 ساله آنان را در سال 550 ق .م . مضمحل سازند. (11)

************************************************** *********











*************************************************
1 - ایران در عهد باستان ، ص 129 2 - تاریخ ماد، ص 120 3 - تاریخ ایران باستان ، ص 67 4 - ایران از آغاز تا اسلام ، ص 28 5 - هنر ایران ، ص 39 6 - تركستان نامه ص 124 7 - تاریخ هرودوت ، ص 231 8- تاریخ تمدن ، كتاب اول ، بخش اول ، ص 517 9- تاریخ ماد، ص 87 10- جمس درامستتر darmesteter james ایران شناس فرانسوى 1849 - 1894. - و. 11- empire persian .t.a omstoad .1 . 1960/89

خبرنامه

منوی اصلی

وبلاگ من
پست الكترونیك
تماس با من



نویسندگان

Mahdi Ana (197)

آرشیو تاریخی

دی 1388 (2)
اردیبهشت 1388 (1)
فروردین 1388 (1)
اسفند 1387 (18)
بهمن 1387 (66)
دی 1387 (103)
آذر 1387 (54)
فروردین 1387 (3)
دی 0 (3)


موضوعات

سامانیان (1)
شاعر های ایران زمین (8)
ساسانیان (6)
شعر در مورد ایران (1)
اشکانیان (2)
گالری عکس (19)
دانلود فیلم (6)
هخامنشیان (37)
افتخار آفرینان ایران (17)


لینکستان

بزرگترین وبلاگ دانلود فیلم و برنامه های جدید
تخت جمشید
بیستـــــون
iranemajazi
مهرایران
آرشیو موسیقی ایرانیان
افزایش بازدید از وبلاگ شما روزانه 700نفر
تو رو خدا زیر 18 سال كیلیك نكنند
مرکز فیلم
(برترین های دنیا)
مدل لباس -مدل کفش
خلیج فارس جاوید
كسب درامد از اینترنت
AIOS - All In One Site
فناوری اطلاعات و ارتباطات
نرم افزارهای روز


لینک های ویژه

بزرگترین وبلاگ دانلود فیلم و برنامه های جدید (-)


نظر سنجی



آمار

بازدیدهای امروز:

بازدیدهای دیروز:

كل بازدیدها:

كل مطالب:

كل نظرات:

ایجاد صفحه:

- ثانیه


صفحات


مطالب قبلی

قطعات تخت جمشید در سراسر دنیا
معنی سین های نوروز
نوروزنامه
قدرت و عظمت سپاه کوروش
نام قدیم شهرها ایران
نگاهی به ارتش ایران در دوره هخامنشی
ایرانیان
شوش؛ یكی از 3 شهر قدیمی جهان
اولین حمام تاریخ
آریو برزن، ژنرال بزرگ تاریخ ایران...
زبان ایرانی کهن
عکس هایی از رضا خان بزرگ
بم
شیخ بهایی
زندگینامه خواجه نصیر الدین طوسی


درباره

Powered by :
MihanBlog.com


Designed by :
SafhePardazan Team

SafhePardazan.com