تبلیغات
ایرانی,از ایران چه میدانی ؟ - قوم ایرانی آلان - بخش ۱

..:: ایرانی,از ایران چه میدانی ؟ ::..

عنوان : قوم ایرانی آلان - بخش ۱ / موضوع : / نویسنده : Mahdi Ana / زمان : جمعه 11 بهمن 1387 - 08:59 ب.ظ / + / نظرات ()

قوم ایرانی آلان - بخش ۱
پیش گفتار
بی گمان در هفته های اخیر بارها و بارها نام "اوستیای جنوبی" را شنیده اید و می دانید كه در پی تك گرجیان به این سرزمین و پاتك روس ها, چه تحولی در زمینه صف آرایی های میان روسیه و غرب پدید آمده و برسمیت شناختن استقلال این سرزمین از سوی روس ها و یكچندی دولت دیگر چه بحرانی در زمینه روابط بین المللی ایجاد كرده است. اما نكته ای كه شاید بیشینه ایرانیان از آن ناآگاه باشند این است كه اوستیا نامی است كه توسط بیگانگان به این سرزمین داده شده و نام اصلی و تاریخی این جمهوری كوچك و نیز همزاد شمالی اش در خاک فدراسیون روسیه "آلانیا" ست كه نیاخاك یكی از اقوام و تیره های كهن و نژاده ایرانی بوده و هست. با توجه به این رویدادها – كه شاید دوران ساز هم باشد – برآن شدم تا طی سلسله نوشتارهایی به معرفی تاریخ و تبار و سرگذشت این قوم ایرانی برای خوانندگان "خاك و خون" دست یازم. باشد كه در آگاه سازی ایرانیان از هم تباران برون از مرز خودشان سودمند افتد.
نام و زبان
آلان ها شاخه ای از درخت تنآور تیره های ایرانی اند كه امروزه در سرزمین قفقاز می زیند. در دوران باستان, بخش عمده آلان ها در مناطق شمال دریاهای كاسپین و سیاه می زیسته اند, اما بعدها بر شبه جزیره كریمه و مناطق پهنآوری در قفقاز نیز چیره گشته اند. نام "آلان" (Alan) از واژه كهن ایرانی "آریا" (Arya) مشتق شده و از این روی با نام نامی ایران همریشه است. زبان آلانی نیز یكی از زبان های گروه زبان های ایرانی است كه به شاخه شمالی این گروه تعلق دارد (همچون سكایی و ماساگتی و ...). آلان ها به لحاظ قومی با "سرمت ها" (Sarmatians) خویشآوند بوده و محتملا گروهی از اینان بوده اند كه به تدریج برجسته ترین نقش در میان این اتحادیه ایرانی را بدست آوردند. این قوم كه شاخه ای از ایرانیان كوچگر شمالی (Scythians) بوده اند, بنا بر طبیعت زندگی شان سامانه نوشتاری پیشرفته ای نداشته و از این روی ما آگاهی چندانی درباره ریختار نخستین زبان ایشان نمی دانیم, اما بر اساس واژگان و دستور زبان كنونی شان و پس از زدایش و پالایش اثرهای زبان های تركی و قفقازی, زبانشناسان به بازسازی بخشی از زبان كهن آلانی توانا گشته اند. نام این تیره ایرانی به شكل های گونه گونی در نوشته ها و سندهای تاریخی آمده است. یونانیان از واژه های Alanoi, Asaioi, Rhoxolonaoi, Aorsoi, Sirakoi و Lazyges , رومیان از واژه های Alani و Halani , روس ها و مجارها از واژه های "Yas" و "Yasi" و گرجیان نیز از واژه "Osi" برای نامیدن اینان بهره می برده اند و گونه ای از همین نام اخیر است كه امروزه به طور رسمی برای نامیدن این قوم ایرانی و سرزمینشان به كار می رود (Ossetia - Ossetians) . با این حال خود آلان های امروزین یعنی باشندگان جمهوری های اوستیای شمالی و جنوبی، کشور خود را بیشتر به نام "ایرون" (Iron) و زبان خویش را نیز "ایرونیگ" (Ironig) می خوانند که با نام های ایران و اران و سرانجام با آریان در پیوند است. زبان کنونی آلان ها شباهت بسیاری به زبان گات های اوستا دارد و به زبان ایرانی "پشتو" نیز بی شباهت نیست.


تاریخ
تاریخ آلان را می توان به 3 دوره بخش كرد:
1- از ابتدای مسیحیت تا دوره كوچهای بزرگ
2- از دوره كوچهای بزرگ تا تازش تاتارها و تیمور
3- از دوره تازش تاتارها و تیمور تا اكنون
دوره نخست :
در این دوره, آلان ها به عنوان قومی جنگآور و كوچگر پای به عرصه تاریخ می گذارند. شهرت و آوازه ای كه آلان ها در این دوره بدست می آورند, بیشتر به خاطر خدمات حرفه ای نظامی است كه آنها با ایجاد پیمان ها و ائتلافهای مقطعی دراختیار امپراتوری های همسایه, از اشكانی و ساسانی گرفته تا رومی و بیزانسی و خزری, می گذارند و در این میان "اسواران تیرانداز" آنها جایگاهی ویژه دارد.
جغرافی دان شهیر یونانی, "استرابو", كه خود زاده ناحیه "پنتوس" در كناره جنوبی دریای سیاه بوده , در كتاب "جغرافیا" خود از قدرت و توان نظامی اینان یاد كرده و می نویسد كه شاه آلان ها می تواند تا 200 هزار سوار تیرانداز در آرتش خود گرد آورد. وی همچنین می نویسد كه آلان ها كنترل بخشی از مسیرهای بازرگانی را به دست داشته و از این راه ثروتی هنگفت اندوخته اند, به طوریكه دارای زیور و زینت های زرین بوده اند. تقریبا به طور همزمان, نام آلان ها و قبایل وابسته آنها در سالنامه ها و تاریخ های چینی نیز آمده كه نشان می دهد بخشی از اینان نیز به سوی شرق رفته بودند. آنچه از این گزارش ها می توان دریافت این است كه در فاصله زمانی میانه سده یكم تا سده چهارم میلادی, آلان ها به راس هرم قدرت در كنفدراسیون قبایلی سرمتی دست یافته و بر دیگر تیره ها كنترل و فرمانروایی می داشته اند.


آلان ها در این دوره در بیشینه جنگ ها و نبردهای روم در منطقه آسیای غربی و به ویژه در آناتولی و ارمنستان و ماد حضور دارند و به دلیل توان بالای رزمی, نقشی بسیار مهم در تعیین سرنوشت این برخوردهای نظامی ایفا می كنند. در كتیبه "بلاش" , شاهنشآه اشكانی , آمده است كه وی در سال یازدهم شهریاری خویش به نبرد با "كولوك", شاه آلان ها برخاسته است. "یوسف بن ماتیتیاهو" ( به لاتین : تیتوس فلاویوس جوزفوس) تاریخ نگار بنام یهودی در كتاب پرآوازه اش "جنگ های یهود" گزارش می دهد كه چگونه آلان ها – كه وی آنها را قبیله ای سكایی می شمارد – با گذر از دروازه های آهنین قفقاز و شكست دادن شاهان ماد و ارمنستان, این سرزمین ها را به باد غارت و تاراج می دهند.
با تازش هون ها در سده ی 4 میلادی, آلان ها به دو بخش "اروپایی" و "قفقازی" بخش می شوند. پاره ای از آلان های اروپایی به همراه برخی تیره های ژرمنی مانند "ویزیگوت ها" و "وندال ها" در خلال مهاجرت های عظیمی كه در این دوران از شرق به غرب اروپا در جریان بود, شركت جسته و پس از دو بار تازش به ایتالیا سرانجام به سرزمین های دوردوست باختر اروپا یعنی "گل" (فرانسه كنونی) و شبه جزیره "ایبریا" (اسپانیا و پرتغال كنونی) می روند. در خلال این مهاجرت ها, جنگ هایی نیز میان این كوچگران با باشندگان قدیمی تر روی می داده كه باز جنگآوری آلان ها برای خودشان و همپیمانان وندالی شان راهگشا بوده است, برای مثال "گریگوری اهل تور", نویسنده كتاب " تاریخ فرانك ها" گزارش می دهد كه چگونه به هنگام عبور از رود "راین" و در خلال نبرد "ماینز" به سال 407 میلادی, آلان ها به فرماندهی شاه خود "رسپندیال" (Respendial) و در حالی كه وندال ها در پی كمین فرانك ها غافلگیر شده و پس از كشته شدن فرمانده شان در حال شكست بودند به یاری متحدین خود شتافته و دلآورانه فرانك ها را پس می زنند.برخی از آلان ها نیز باز به همراه همین وندال ها به شمال آفریقا كوچ كرده در آنجا جاگیر می شوند به طوریكه فرمانروایان وندالی شمال آفریقا خود را "شاه وندال ها و آلان ها" می نامیده اند. در اسپانیای امروز ایالتی هست به نام "كاتالونیا" كه در واقع بازتاب اتحادیه ای است كه در خلال همین كوچ ها تشكیل شده بوده است و نام "گوت-آلانیا" می داشته و به معنی ایالت گوت ها و آلان ها بوده است. همچنین ریشه های حماسه سلتی "شاه آرتور" و شهسوارانش و نیز نام های خاص فرانسوی "Alain" و انگلیسی "Alan" و نام شماری از شهرها و ناحیه ها در فرانسه و اسپانیای امروزی نیز یادگاری است از همین كوچ های بزرگ آلان ها به سرزمین های دوردست اروپای باختری. در خلال جنگهای روم با هون ها , آلان ها – محتملا بر اساس خودآگاهی نژادیشان – با رومیان بر ضد هون های زردپوست متحد شدند و تحت فرماندهی "سنگیبان" (Sangiban)در شكست دادن تازش هون ها به گل در نبرد تاریخی و بسیار مهم "شالونز" (Chalons) به سال 451 میلادی – كه یكی از 15 جنگ مهم تاریخ جهان شمرده می شود – نقشی بسیار كلیدی ایفا كردند. پس از مرگ آتیلا و باز بر اساس همین خودآگاهی, آلان ها با ژرمن ها همراه شده و برای برانداختن یوغ سلطه هون ها به ستیز برخاستند. در دوره همین مهاجرت ها و کوچ های بزرگ است که می بینیم برخی از سرداران و جنگآوران آلان به مراتب بلند نظامی و رزمی دست می یابند. برای مثال، یک سردار آلانی به نام "ارداپور" (Ardaburious) به عنوان فرمانده لشکری بیزانسی در زمان "تئودوسیوس"، سپاه ساسانیان به رهبری "بهرام پنجم" را شکست داده و "نصیبین" را فتح می کند. وی در سال 427 و پس از کسب چندین پیروزی نظامی دیگر در ایتالیا به عنوان "کنسول" روم معرفی می شود. پسر وی نیز پس از کسب افتخارات چشمگیر نظامی در سال 434 به همین عنوان می رسد و نوه وی در سال 447. پس از مرگ امپراتور "تئودوسیوس دوم" در سال 450 , سنای کنستانتینوپل به همین مرد آلانی (نوه ارداپور که خود نیز نام پدربزرگش می داشته) پیشنهاد تاج و تخت سلطنتی می دهد اما وی از پذیرش این مقام خودداری نموده و قدرت را به زیردست خویش وامی گذارد.
بخشی دیگر از آلان هایی كه از شمال دریای سیاه به اروپا كوچیدند نیز به سرزمینی وارد شدند كه امروزه نام "لهستان" بر خود دارد و از همینجا است كه "صرب ها" و "كروات ها" به عنوان دو قبیله آلانی نامشان وارد عرصه تاریخ می شود. دركتیبه هایی مربوط به سده سوم میلادی كه از شهر "تاناییس" بر رود "دن" در روسیه كنونی بدست آمده از كروات ها (Choroatos) به عنوان قبیله ای آلانی یاد شده است. همچنین پتولمی از قبیله صرب (Serboi) به عنوان قبیله ای سرمتی باشنده شمال قفقاز یاد می كند و دیگر اسناد مكتوب در سده سوم میلادی از صرب ها به عنوان قبیله ای آلانی در استپ های منطقه ولگا-دن یاد می كنند. سرانجام این دو قبیله آلانی در سده هفتم میلادی به دعوت "هراكلیوس" (هرقل) امپراتور بیزانس به مناطق باختری بالكان كوچیده و در سرزمین های كنونی شان جاگیر می شوند.


اما آن بخش از آلان ها كه در قفقاز مانده بودند, تحت تاثیر عوامل گوناگون زندگی كوچ نشینی را رها كرده و یكجانشین شدند. این تحول, سرآغاز پیدایش پادشاهی "آلانیا" در قفقاز شد كه مربوط به دوره دوم تاریخ آلان ها می شود و ما در بخش دوم این سلسله نوشتار به آن خواهیم پرداخت.

خبرنامه

منوی اصلی

وبلاگ من
پست الكترونیك
تماس با من



نویسندگان

Mahdi Ana (197)

آرشیو تاریخی

دی 1388 (2)
اردیبهشت 1388 (1)
فروردین 1388 (1)
اسفند 1387 (18)
بهمن 1387 (66)
دی 1387 (103)
آذر 1387 (54)
فروردین 1387 (3)
دی 0 (3)


موضوعات

سامانیان (1)
شاعر های ایران زمین (8)
ساسانیان (6)
شعر در مورد ایران (1)
اشکانیان (2)
گالری عکس (19)
دانلود فیلم (6)
هخامنشیان (37)
افتخار آفرینان ایران (17)


لینکستان

بزرگترین وبلاگ دانلود فیلم و برنامه های جدید
تخت جمشید
بیستـــــون
iranemajazi
مهرایران
آرشیو موسیقی ایرانیان
افزایش بازدید از وبلاگ شما روزانه 700نفر
تو رو خدا زیر 18 سال كیلیك نكنند
مرکز فیلم
(برترین های دنیا)
مدل لباس -مدل کفش
خلیج فارس جاوید
كسب درامد از اینترنت
AIOS - All In One Site
فناوری اطلاعات و ارتباطات
نرم افزارهای روز


لینک های ویژه

بزرگترین وبلاگ دانلود فیلم و برنامه های جدید (-)


نظر سنجی



آمار

بازدیدهای امروز:

بازدیدهای دیروز:

كل بازدیدها:

كل مطالب:

كل نظرات:

ایجاد صفحه:

- ثانیه


صفحات


مطالب قبلی

قطعات تخت جمشید در سراسر دنیا
معنی سین های نوروز
نوروزنامه
قدرت و عظمت سپاه کوروش
نام قدیم شهرها ایران
نگاهی به ارتش ایران در دوره هخامنشی
ایرانیان
شوش؛ یكی از 3 شهر قدیمی جهان
اولین حمام تاریخ
آریو برزن، ژنرال بزرگ تاریخ ایران...
زبان ایرانی کهن
عکس هایی از رضا خان بزرگ
بم
شیخ بهایی
زندگینامه خواجه نصیر الدین طوسی


درباره

Powered by :
MihanBlog.com


Designed by :
SafhePardazan Team

SafhePardazan.com